VOG

Wat is een VOG?

Een VOG (Verklaring Omtrent het Gedrag) is geen diploma of vakbekwaamheidsbewijs, maar een verklaring van de Nederlandse Justitiële Organisaties (Dienst Justis) dat een persoon geen strafbare feiten op zijn of haar naam heeft die naar het oordeel van Justis relevant zijn voor een specifieke functie of taak. De beoordeling is functiegebonden: Justis toetst het strafrechtelijk verleden aan de eisen en risico’s van de concrete functie waarvoor de aanvraag is gedaan.

Voor welke beroepen is een VOG verplicht of aanbevolen?

Er bestaat geen algemene lijst met verplichte VOG’s die door wet is voorgeschreven voor alle beroepen; vaak bepaalt een werkgever, wet of branchepraktijk of een VOG vereist is. Veelvoorkomende situaties:

• Beroepen met contact met kwetsbare groepen: kinderopvang, onderwijs, jeugdzorg, huisartsen en andere zorgfuncties. Voor werken met kinderen of kwetsbare volwassenen wordt vrijwel altijd een VOG gevraagd.
• Functies met vertrouwens- of integriteitsaspecten: financieel-administratieve functies, kassiers, accountants, sommige bestuurlijke posities en functies in de financiële sector.
• Veiligheidsberoepen: beveiligers, taxichauffeurs, horeca met toelatingen; vaak in combinatie met aanvullende vergunningen of diploma-eisen.
• Vrijwilligerswerk en sportbegeleiding: veel sportverenigingen en vrijwilligersorganisaties vragen een VOG, vooral als het om jeugdwerk gaat.
• Werken met wapens, vergunningaanvragen of vestiging in bepaalde beroepsgroepen kan ook een VOG of gelijksoortige antecedentencontrole vereisen.

Voor gereguleerde beroepen geldt dat de VOG een aanvullende eis kan zijn naast een beroepsregistratie of vergunning (bijvoorbeeld naast een BIG-registratie of een vergunning van een toezichthouder).

Hoe behaal je een VOG (opleiding, examen)

Een VOG is niet het resultaat van een opleiding of examen. Je krijgt een VOG door een aanvraag en nadere toetsing door Justis. Stappen:

1. Initiatief: de aanvraag komt vaak van een werkgever of organisatie die de VOG verlangt. Je kunt ook zelf een VOG aanvragen (bijvoorbeeld voor vrijwilligerswerk of eigen gebruik).
2. Aanvraag: veel aanvragen verlopen digitaal via DigiD of via de werkgever/organisatie die een link naar de aanvraag stuurt. Alternatief is een papieren aanvraag bij de gemeente.
3. Functieomschrijving: de organisatie moet aangeven voor welke functie de VOG wordt aangevraagd en waarom die functie toetsing vereist (de zogeheten screeningsvraag).
4. Screening: Dienst Justis vergelijkt de functie-eisen met eventuele strafrechtelijke gegevens. Alleen strafrechtelijke gegevens worden meegenomen die relevant zijn voor de functie; oude of niet-relevante delicten kunnen buiten beschouwing blijven.
5. Beslissing: Justis geeft een VOG af of weigert deze. Bij weigering kun je bezwaar maken en eventueel (na bezwaar) beroep instellen bij de rechter.

Er is geen examen of cursus die direct tot een VOG leidt. Wel bestaan er trainingen op het gebied van integriteit, ethiek en risicomanagement die werkgevers gebruiken als onderdeel van werving en selectie, maar die zijn geen vereiste voor de VOG.

Geldigheid en hernieuwing

Er is geen wettelijke standaardgeldigheidstermijn voor een VOG. De geldigheid wordt in de praktijk bepaald door de organisatie die de VOG eist. Veel werkgevers stellen een termijn (bijvoorbeeld één of drie jaar) waarna een nieuwe verklaring gevraagd kan worden. Een VOG zelf vermeldt meestal niet expliciet een vervaldatum; de verklaring geldt in principe voor de functie en tijd waarvoor deze is afgegeven, totdat relevante nieuwe feiten zich voordoen.

Bij verandering van functie of werkgever kan een nieuwe aanvraag noodzakelijk zijn, omdat de toetsing functiegebonden is. Als een VOG wordt geweigerd, blijft die weigering van belang bij toekomstige aanvragen zolang relevante gegevens niet zijn gerehabiliteerd of gewist.

Kosten

De kosten voor het aanvragen van een VOG worden door de aanvragende instantie in rekening gebracht en zijn niet uniform: gemeenten kunnen leges vragen en werkgevers vragen soms dat de aanvrager de kosten draagt. De tarieven verschillen per gemeente en per type aanvraag (digitaal of papier). Vaak ligt de bijdrage in de orde van enkele tientallen euro’s. Werkgevers of opdrachtgevers vergoeden in veel gevallen de kosten, zeker bij verplichtstelling door de werkgever.

Erkende opleiders

Er zijn geen erkende opleiders voor de VOG zelf omdat het geen opleiding of examen betreft. Wel bestaan er erkende opleiders en opleidingsprogramma’s voor beroepen waarbij naast een VOG ook specifieke vakbekwaamheid of diploma’s vereist zijn (bijvoorbeeld beveiliging, onderwijs of zorg). Voor hulp bij de VOG-aanvraag kun je terecht bij:

• Je eigen gemeente (voor informatie en papieren aanvragen).
• De website van Dienst Justis voor toelichting op criteria en procedures.
• Werkgevers, brancheorganisaties en HR-afdelingen die vaak ervaring hebben met VOG-aanvragen.
• Juridische hulpverleners of meldpunten voor diegenen die een geweigerde VOG willen aanvechten.

Voor trainingen op het gebied van integriteit, risicomanagement en beroepsethiek kun je terecht bij opleidingsinstituten, brancheorganisaties en roc’s; die trainingen beïnvloeden de VOG-beslissing niet direct, maar kunnen relevant zijn bij sollicitaties of beoordeling van geschiktheid.