Rijbewijs D

Wat houdt de eis "Rijbewijs D" in?

Rijbewijs D is de categorie op het rijbewijs voor het besturen van bussen bedoeld voor meer dan acht passagiers (exclusief de bestuurder). Er bestaat ook categorie D1, voor kleinere busjes met maximaal 16 passagiers en vaak een maximumlengte van 8 meter. Het rijbewijs geeft toestemming om de betreffende voertuigcategorie te besturen; voor beroepsmatig personenvervoer gelden aanvullende eisen.

Voor welke beroepen geldt deze eis?

De eis gelden met name voor beroepsgroepen die personenvervoer uitvoeren, zoals:

• Stads- en streekbuschauffeurs (OV)
• Touringcarchauffeurs
• Schoolbus- en leerlingenvervoerders
• Chauffeurs voor groeps- of bedrijfstransfers (bij grotere voertuigen)

Ook bij incidenteel groepsvervoer of bij werkgevers die eigen bussen gebruiken, kan rijbewijs D verplicht zijn. Voor kleiner personenvervoer (maximaal 8 passagiers) volstaat meestal rijbewijs B; voor minibusjes is D1 van toepassing.

Hoe voldoe je aan de eis?

Basiseisen en categorieën

Om rijbewijs D te verkrijgen moet je de praktijk- en eventueel theorietoetsen voor categorie D afleggen bij het CBR. Welke categorie je nodig hebt (D of D1) hangt af van het voertuig en het doel van vervoeren. Controleer het kentekenbewijs of de voertuiggegevens bij RDW als je twijfelt.

Medische geschiktheid

Voor het rijbewijs D is een medische keuring vereist. Je moet aantonen dat je lichamelijk en geestelijk geschikt bent om veilig personen te vervoeren. Dit begint meestal met een gezondheidsverklaring en kan leiden tot een keuring door een arts via het CBR. Voor professionele chauffeurs zijn periodieke medische controles en een fitheidsevaluatie gangbaar.

Praktische en theoretische examens

De procedure omvat doorgaans praktijklessen op een bus en een praktische rijexamen. Afhankelijk van eerder rijbewijsbezit en ervaring kan ook een theorie-examen nodig zijn. Rijscholen die voorbereiden op categorie D bieden praktijklessen, oefenritten en begeleiding bij de examens.

Professionele vakbekwaamheid (Code 95)

Voor beroepsmatig personenvervoer is naast rijbewijs D ook de beroepskwalificatie verplicht: de zogeheten Code 95 in het rijbewijs. Die verkrijg je door een basisopleiding of examen voor beroepschauffeur te halen (initiële vakbekwaamheid) en periodiek nascholing te volgen (in Nederland meestal 35 uur per vijf jaar). Zonder Code 95 mag je doorgaans niet als beroepschauffeur worden ingezet.

Kosten en tijdsinvestering

Kosten

De totale kosten hangen sterk af van ervaring, de gekozen rijschool en de benodigde uren. Indicatieve kosten (richtprijzen):

• Praktijklessen en begeleiding: €1.000 – €3.000 (afhankelijk van aantal uren en examenpogingen)
• CBR-examen(en): theorie en praktijk samen vaak €200 – €450
• Medische keuring en gezondheidsverklaring: €80 – €200
• Code 95 (initiële vakbekwaamheid): €1.000 – €2.500 (kan variëren per opleidingstraject)
• Periodieke nascholing (35 uur per 5 jaar): €500 – €1.200

In totaal kan het eerste traject inclusief rijbewijs D en Code 95 daardoor al snel tussen ongeveer €2.000 en €6.000 kosten. Sommige werkgevers (bijvoorbeeld touringcarbedrijven of vervoersbedrijven) vergoeden (een deel van) deze kosten of bieden interne opleidingen.

Tijdsinvestering

De tijdsduur varieert: intensieve opleidingen kunnen binnen enkele weken worden afgerond, maar in de praktijk duurt het traject vaak 1–6 maanden door wachttijden, planning van medische keuringen en examenafspraken. Voor de Code 95-initiale opleiding moet je ook rekening houden met meerdere weken tot enkele maanden afhankelijk van de opleidingsvariant. De periodieke nascholing beslaat 35 uur gespreid over meerdere dagen of modules.

Belangrijke instanties

Voor actuele en bindende informatie en aanmeldingen zijn de volgende instanties relevant: RDW (voertuig- en rijbewijsinformatie), CBR (examens en medische vereisten) en erkende rijscholen en opleiders voor Code 95. Controleer actuele regels en tarieven bij deze organisaties.